Twaalf jaar geleden alweer liep ik, overtuigd atheïst, met vijftien anderen het Peerke-pad. Een 160 kilometer lange bedevaart, van de heuvels van Zuid-Limburg naar de straten van Tilburg. Onderweg ontmoette ik een nieuw soort katholicisme: klein, eenvoudig, medemenselijk.
Door Ralf Bodelier, Gerardus Magazine, zomer 2025
‘Ben je teruggekeerd naar de kerk van je jeugd?’ vroegen vrienden.
Nee. De kerk leek veranderd. De sombere, dogmatische, autoritaire gemeenschap uit mijn herinnering had plaatsgemaakt voor een bescheiden, zoekende, humanitaire vorm van geloof.
Onze tocht werd geleid door pater Henk Erinkveld, rector van het Redemptoristenklooster in Wittem. We liepen door golvende heuvels, langs stille vennen en over zonovergoten heidevelden. De route droeg de naam van Peerke Donders, de Tilburgse missionaris die zich in de 19e eeuw ontfermde over slaven en melaatsen in Suriname.
Waarom ik meewandelde? Misschien om het weldadige landschap. Misschien om mijn eigen verhaal. Geboren vlak bij Wittem, al lang wonend in Tilburg, voelde de tocht als een wandeling ‘door tijd en herinnering’, zoals mede-atheïst Herman Vuijsje schreef in Pelgrim zonder God. Maar er was meer.
Meer dan nostalgie
Er was de katholieke nostalgie van wierook en gregoriaans. Even sterk was de nieuwsgierigheid — naar pater Henk en naar mijn medepelgrims, een gezelschap van vreemden in zelfgekozen quarantaine.
En er was bezieling: universele woorden, beelden en verhalen, schaars geworden in het dagelijks leven, maar die ook de ongelovige zachter, vriendelijker, kwetsbaarder kunnen maken.
Op de eerste dag, in Schin op Geul, leidt pater Henk ons naar een kerkhof. Daar vertelt hij dat deze pelgrimage draait om de zeven werken van barmhartigheid. Elke dag één: dorstigen laven, vreemdelingen herbergen, doden begraven.
‘Tegenwoordig laten we dat over aan uitvaartondernemers,’ zegt hij. ‘Maar aandacht voor de doden blijft belangrijk. Niet alleen om dankbaar te zijn voor wie ons voorgingen, maar ook om stil te staan bij onszelf.’
Hij wendt zich tot twee zussen die kort daarvoor hun moeder verloren. Hij benoemt hun verdriet, opent een ruimte om dit te delen. In de dagen erna lopen we soms naast hen, luisterend. De pelgrimage als plaats van troost, als oefening in gedeelde menselijkheid.
Achter vrolijkheid schuilt vaak pijn
Het geloof, of het ontbreken daarvan, blijkt nauwelijks een scheidslijn. Slechts zes van de vijftien pelgrims noemen zich gelovig. De rest noemt zich agnost, ietsist — of geeft het geen naam. Toch lopen we samen, langs abdijen en kapellen, geleid door een pater.
We lachen, eten Limburgse vlaai, drinken Belgisch bier. Maar achter de vrolijkheid schuilen littekens: gestorven kinderen, echtscheidingen, ontslagen, familieruzies, mantelzorg. Niemand ontkomt. Ieder wordt zonder keuze in het leven geworpen.
Elke ochtend beginnen we met het Pelgrimslied:
Mensen, zij gaan langs vele wegen, altijd en iedereen op weg. Geen blijvend huis, geen vaste stede, altijd verlaten wat je hebt…
Aanvankelijk mompel ik mee. Dan merk ik hoe de woorden raken. Ze benoemen de toevalligheid en onzekerheid van ons bestaan: geen vaste koers, geen blijvend huis, telkens weer vallen, telkens weer opstaan.
Pelgrimeren is geen uitzondering op het leven. Het ís het leven. We weten niet waar de weg ons brengt. En dat geldt voor ons allemaal. Willen of niet: we zitten in hetzelfde schuitje.
Samen zingen is samen zijn
En dan gebeurt er iets. We zingen ‘geen vaste koers, geen lichtend baken, altijd ‘vaarwel’ en ‘waar naar heen?’, maar we zijn volledig in het hier en nu. Al zingend denk je hooguit een paar maten vooruit, luister je vooral naar de stemmen naast je. Het zingen dwingt tot aandacht voor elkaar, het weeft ons samen, het maakt onze zorgen lichter.
Wat ik tijdens deze pelgrimage vind, is geen terugkeer naar de kerk van mijn jeugd. Het is een ontmoeting met een ander katholicisme: klein, warm, mensgericht. Niet langer gebouwd op dogma’s of macht, maar op nabijheid. Op rituelen die troosten. Op woorden die uitnodigen tot mildheid.
http://www.peerkepad.nl/